Hanneke's dilemma's: Pionieren met Flexwoningen; zet je mensen na twee jaar weer op straat?

Eerder deelde ik al een dilemma over het verdelen van woningen in tijden van schaarste.  Ook deze keer speelt het tekort aan woningen een rol in mijn verhaal. De afgelopen jaren nam de druk op de woningmarkt enorm toe. Vooral de mensen die tussen wal en schip vallen, zoals spoedzoekers merken dit. En de groep die niet aan bod komt op de woningmarkt groeit. Graag neem ik u mee in onze zoektocht, de dilemma’s die we tegenkwamen, en wat we leerden met het starten van flexwoningen in Lansingerland.

De aanleiding: twee urgente vragen, één kans
In juli 2022 klopte de gemeente bij ons aan: er moest snel een plek komen voor de langdurige opvang van Oekraïense ontheemden. Tegelijkertijd wilden wij als 3B Wonen al langer flexwoningen realiseren voor spoedzoekers – mensen die dringend een woning nodig hebben, maar geen inschrijfduur hebben opgebouwd en geen urgentie krijgen. Denk aan gescheiden ouders, jongeren die niet meer thuis kunnen wonen, of mensen die tijdelijk bij vrienden op de bank slapen. De kans om beide doelgroepen te huisvesten in één project was uniek én spannend.

Samen pionieren: van idee naar realiteit
De urgentie was groot en we moesten daarom snelheid maken. Binnen drie maanden na het eerste gesprek met de gemeente lag er een concreet plan voor flexwoningen aan de Sporthoeklaan. We werden het snel eens over de randvoorwaarden: tijdelijke huisvesting, goede begeleiding, en duidelijke afspraken over selectie en doorstroming. Binnen een jaar na besluitvorming stonden de eerste woningen er en trokken de eerste bewoners in.

Maar pionieren betekent ook onzekerheid. Er waren nauwelijks voorbeelden in Nederland van projecten waar flexwoningen voor verschillende doelgroepen gecombineerd werden. Hoe selecteer je spoedzoekers eerlijk? Hoe zorg je voor een goede sfeer tussen bewoners met verschillende achtergronden? En, wat doe je als mensen na twee jaar nog geen nieuwe woonplek hebben gevonden?

De praktijk: uitdagingen en inzichten
De belangstelling was heel groot. Er kwamen bijna 4000 reacties op 78 flexwoningen voor spoedzoekers. Vooral mensen zonder alternatief, zoals bankslapers en mensen die in hun auto leefden, grepen hun kans met beide handen aan. Tegelijk merkten we dat jongeren uit de eigen gemeente het sobere en kleine karakter van de studio’s soms een reden vonden om af te haken. De woningen zijn degelijk en goed geïsoleerd, maar met 23 m²  bedoeld als tijdelijke oplossing.

We kozen bewust voor een huurcontract van maximaal twee jaar. Zo blijft de inschrijfduur behouden, maar houden we ook de doorstroming op gang en krijgen steeds weer nieuwe spoedzoekers een kans op een woning.

Begeleiding en maatwerk
We investeerden in begeleiding, zowel voor het zoeken naar een vaste woonplek als voor het samenleven op de locatie. Overlast of frictie tussen bewoners? Veel minder dan we hadden gedacht. Goede begeleiding en duidelijke regels maken echt het verschil!

Toch lukt het niet iedereen om binnen twee jaar door te stromen naar een andere, vaste woning. Dat bracht ons voor een dilemma: zet je mensen die hun best doen weer op straat? Bied je ze een andere woning aan of geef je meer tijd? Het aanbieden van een vaste woning vonden wij niet eerlijk tegenover andere woningzoekenden die al lang wachten op een woning. We wilden voorkomen dat de flexwoningen een sluiproute zouden worden naar een vaste huurwoning, zonder inschrijfduur op te bouwen.

We kozen daarom voor het laatste, bewoners die nog niet zijn doorgestroomd krijgen een flexcontract voor zolang het complex blijft staan. Zo blijven we trouw aan onze bedoeling: mensen écht verder helpen, zonder anderen tekort te doen.

Terugkijken en vooruitkijken
Nu, anderhalf jaar na de eerste sleuteloverdracht, zie ik dat pionieren loont. Ongeveer één derde van de spoedzoekers stroomde door naar een nieuwe plek. De samenwerking tussen onze medewerkers, de externe begeleiding en de flexibiliteit van alle betrokkenen maakten dit mogelijk. Maar het blijft zoeken naar balans tussen rechtvaardigheid, snelheid en maatwerk.

Mijn belangrijkste les? Echte oplossingen vragen om lef, samenwerking én openheid om dilemma’s te delen en bespreekbaar te maken. Alleen zo kunnen we als woningcorporatie blijven pionieren voor mensen die ons het hardst nodig hebben.

Groet van Hanneke